WŁĄCZ WYSOKI KONTRAST

Wielokulturowość

Przechodzimy do zakątka ukazującego przeszłość Żydów, sąsiadów, których próżno szukać na ulicach polskich miast. W Wyszogrodzie przed drugą wojną światową mieszkało ich ponad połowę. W części prezentującej judaika możemy dostrzec elementy wyposażenia synagogi a także samą synagogę w formie drewnianej makiety. Na ekspozycji znajdziemy planszę poświęconą historii synagogi gostynińskiej i dużą fotografię przedstawiającą jej wnętrze: Aron-ha-kodesz – skrzynię w postaci wiszącej szafy, w której umieszczano zwoje Tory – Pięcioksięgu Mojżesza. Na jej tle ukazano bimę: podwyższenie przeznaczone do publicznego czytania Pisma podczas uroczystości i obrzędów żydowskich. Wystawa opowiada o losach nie tylko tej budowli, ale też ludzi, którzy się w niej modlili przywracając pamięć po nieobecnych. Spośród zabytków kultury materialnej na wystawie znajdziemy na przykład krawężniki wykonane z macew – nagrobkowych płyt ze starego cmentarza żydowskiego. Płyty zostały wykorzystane przez nazistowskich Niemców podczas II wojny światowej. Ponadto zgromadzono na wystawie liczny zbiór kłódek znalezionych przy szkieletach na starym cmentarzu żydowskim w Wyszogrodzie oraz małe naczynka do obmywania rąk podczas rytualnego oczyszczania po wyjściu z cmentarza. Z obszaru starego cmentarza pochodzi także zapinka oraz drejdel – czteroboczny bączek służący do gry hazardowej.
Na ekspozycji stałej swe miejsca znalazły również eksponaty mówiące o ludziach: tłoki pieczętne do laku rzemieślników żydowskich – krawca z Wyszogrodu i garncarza z Zakroczymia oraz przekazy pocztowe na paczki i listy wysłane przez wyszogrodzkich Żydów z obozu przejściowego w Nowej Słupi w czerwcu 1941 roku. Paczki i listy nigdy jednak nie trafiły do rąk adresatów.
Druga wojna światowa to zdarzenie dramatyczne nie tylko dla narodu żydowskiego. Również Polacy doznali wielkich krzywd podczas tego światowego konfliktu. Na wyszogrodzkiej wystawie zagościł niedawno temat związany początkiem tego kataklizmu dziejowego. Prezentowane są pamiątki po żołnierzach września1939 roku, zarówno Polakach jak i Niemcach w kąciku Bitwy nad Bzurą. Bitwa, stoczona przez polskie armie: „Poznań” (pod dowództwem gen. Tadeusza Kutrzeby) i „Pomorze” (pod dowództwem gen. Władysława Bortnowskiego) z niemieckimi armiami 8 i 10 oraz Grupą Armii Południe, rozgrywała się w dniach 9-22 września 1939 roku w najbliższych okolicach Wyszogrodu. Jest to pokaźny zbiór wyposażenia wojskowego i militariów. Wśród oporządzenia są elementy umundurowania: cynkowy orzełek mobilizacyjny z 1939 roku, hełm polski, wz. 31 oraz Stahlhelm – niemiecki hełm wz. 34. Spośród elementów wyposażenia wojskowego wspomnieć należy manierki (wz. 38, wz. 23/31 i wz. 31), opatrunek osobisty WP. San, maskę przeciwgazową z pochłaniaczem i puszki masek R.S.C. wzór 24 (krótką i długą) oraz obudowę telefonu polowego AP 36. W skład wyposażenia żołnierzy niemieckich wchodziły pojemniki z tabletkami pobudzającymi. Marsch Getrank – nakrętka do takiego pojemnika znalazła się w zbiorach Muzeum Wisły. Uzbrojenie Wojska Polskiego reprezentowane jest przez Rkm 7,92 mm, wz. 28 Browning z magazynkiem, magazynek karabinu przeciwpancernego wz. 35 UR z nabojem, skorupę granatu obronnego wz. 33 z zapalnikiem GR wz. 31, łuski artyleryjskie: pocisku wz. 15 armaty 75 mm, wz. 97 i haubicy 100 mm wz. 14/19. Ekspozycję uzupełnia skrzynka na amunicję do ckm wz. 30. Znajdują się na wystawie dodatkowo niemieckie skrzynki na amunicję: do karabinka K 29 wypełniona nabojami i do karabinu maszynowego MG 34.
Dodatkowymi eksponatami są elementy wyposażenia bunkrów typu Tobruk: Maschinengewehr 34 (MG 34) – karabin maszynowy kal. 7,92 x 57 mm, konstrukcji niemieckiej z okresu II wojny światowej wraz z wieżyczką bunkra typu Tobruk i piecyk żeliwny typu „koza”.